|
Translate this Page
|  |
 Zoals met veel kunststromingen hebben ook de stromingen van meubelsstijlen intrigerende namen. Kennen we in de beeldende kunst stromingen als DaDa en Das Bauhaus, namen waarvan je je afvraagt waar ze vandaan komen en wat voor stijlen dat dan wel zijn, zo kennen we in de meubelstijlen de Rococo. Dat is nou zo'n naam waarvan ik me dan afvraag: waar komt die naam vandaan en wat voor stijl is dat dan? Na enig zoeken vinden we het antwoord: De naam is een samentrekking van het Franse woord rocaille, een asymmetrisch schelpmotief dat men in de 18e eeuw aantreft in met name de interieurkunst, en het Italiaanse barocco, dat barok betekent. Maar hoe zien Rococo meubels eruit en waarin onderscheiden ze zich van de andere stijlen? Rococo komt voor uit de Barok en de Regency stijlen. Beide stijlen waren weer een reactie op de daarvoor modieuze Renaissance stijl. Even een korte karakterisering: De Renaissance was een herleving van bewondering voor de kunstuitingen van de klassieken, de Grieken en Romeinen, het markeert ook de opkomst van wetenschap en literatuur. In alle kunstvormen heeft deze revival zich laten zien. Kenmerken voor de meubelstijl waren symmetrie, veel diep houtsnijwerk van planten en bloemenmotieven en portretmedaillons. Geleidelijk aan wordt deze stijl rond 1700 opgevolgd door de Barok (Louis XIV). Kenmerken hiervan zijn, nog steeds symmetrie, maar veel meer grandeur en rijkdom in de decoratie. Ook nieuwe technieken worden gebruikt, zoals het inleggen van hout, metaal, schildpadschild, het gebruik van marmer en natuursteen. Hierna komt, korte tijd, de z.g. Regency stijl. Deze stijl heet zo omdat toen Phillipe, Hertog van Orleans, het regentschap voerde voor de nog minderjarige Louis XV. Assymtrie doet z'n intrede. Decoraties aan verschillende zijden van meubels zijn niet meer precies gelijk. Er wordt een grotere speelsheid toegestaan in het decoreren. Dit mondt uit in de Rococo of Louis XV (Louis Quinze) stijl, 1723-1774. Deze stijl is wellicht de meest extravergante en rijke stijl van meubelontwerp die bestaan heeft. Overvloedige, meest assymetrische, decoraties met veel verschillende materialen, verschillende soorten hout gecombineerd, metalen ornamenten e.d. Meubels werden gemaakt voor Paleizen, grote salons (die ook nu pas hun intrede deden). Laten we even kijken in plaats van lezen. Een Renaissance kast, een Barok kast en een Rococo commode: 
 Tijdens de rococo periode worden ook voor het eerst bijelkaar passende meubels gemaakt. Tafels, stoelen en kasten met bijelkaar passende of op elkaar afgestemde decoraties. Ook worden veel meer verschillende soorten meubels gemaakt (dit was al begonnen in de barok, maar zet zich sterk door in deze periode), diverse soorten stoelen, krukjes en bankjes, tafels in vele verschillende maten, de commode wordt geïntroduceerd (kleinere versie van de dressoirs) enz. "A picture paints a thousand words", dus hieronder enkele visuele voorbeelden van kleinere Rococomeubels: 
 Wat ook iets geheel nieuws was in deze periode was het verfen van meubilair. De kleuren die in de interieurs in de mode waren, waren voornamelijk pastelkleuren. Deze kleuren werden echter ook gebruikt om meubels te decoreren. 
 Men streefde ernaar om de salons eruit te laten zien als paleiszalen. Rijkdom moest tentoongesteld worden, in uiterlijk, gedrag én meubilair. Het hele interieur ademde een sfeer van grandeur en luxe.  Ornamenten aan plafonds en muren werden de standaard. Dit alles
weerspiegelde ook de sociale ontwikkelingen uit die tijd. Het is de aanloop naar de Franse Revolutie, waarin de rijken, de adel, zich steeds extraverganter
gaat gedragen, zich meer en meer omringt met zichtbare rijkdom. Dit staat natuurlijk in schril contrast met de enorme armoede waarin het merendeel van de
bevolking leeft. Dit leidt uiteindelijk tot een onafwendbare uitbarsting, de revolutie. De onderdrukte massa grijpt de macht, vermoord de koning en werpt alle maatschappelijke verhoudingen
omver. De revolutie rekent echter niet alleen af met de sociale verhoudingen, het verwerpt ook alles
wat modieus en gangbaar was tot die tijd. De revolutie betekende dus ook het einde van de Rococo als stijlperiode. De stijl werd na de revolutie geassocieerd met de
verwerpelijkheid en decadentie van de onderdrukkende klasse van vóór de revolutie. Het neo-classisisme brak aan, sober, strak, veel rechte lijnen.
Een trend die zich de eeuwen daarna nog veel vergaander heeft doorgezet, als we 20e eeuwse ontwerpen van Gerrit Rietveld bekijken....  |